Miras Malı Nasıl Paylaştırılır? Üç Yol, Süreler ve 2026 Vergisi
Miras malı paylaşımı üç yoldan biriyle biter: mirasçıların imzaladığı taksim sözleşmesi, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ya da mahkemede ortaklığın giderilmesi davası. İlki günler, sonuncusu yıllar sürer. Hangisine düşeceğinizi tek bir şey belirler: bütün mirasçıların aynı metne imza atıp atmayacağı.
- Miras malı neden kendiliğinden bölünmez?
- Miras malı paylaşımında kimin payı ne kadar?
- Saklı pay: mirastan dışlanan mirasçının hakkı
- Miras malı paylaşımının üç yolu
- Birinci yol: miras taksim sözleşmesi (rızai taksim)
- İkinci yol: elbirliğini paylı mülkiyete dönüştürmek
- Üçüncü yol: ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası
- Tarım arazisi paylaştırılamaz: 5403 sayılı Kanun rejimi
- Para, araç ve şirket payında ne değişir?
- Paylaşımdan önce halletmeniz gereken üç iş
- 2026 veraset ve intikal vergisi
- Süreler ve masraflar
- Mirasçıların sık düştüğü yedi hata
Miras malı neden kendiliğinden bölünmez?
Miras bırakan öldüğü anda tereke, mirasçılara bir bütün olarak geçer. Türk Medeni Kanunu m. 640 bu duruma miras ortaklığı adını verir ve mallar üzerinde elbirliği mülkiyeti kurar.
Elbirliği mülkiyetinin tek bir kuralı vardır ve her şeyi açıklar: hiçbir mirasçının belirli bir payı yoktur. Üç kardeşin ortak kaldığı dairede kimse “benim üçte birim” diyemez. Daire tümüyle üçünün birden malıdır. Bunun pratik sonucu ağırdır: satış, kiralama, ipotek, tapuda hiçbir işlem tek mirasçının imzasıyla yürümez. Oybirliği aranır.
Bu yüzden miras malı paylaşımı kendiliğinden gerçekleşmez. Ortaklık, ya mirasçıların ortak iradesiyle ya da mahkeme kararıyla sona erer. TMK m. 642 buna karşılık güçlü bir hak tanır: her mirasçı, her zaman paylaşmayı isteyebilir. Bu talep zamanaşımına uğramaz. Otuz yıl sonra bile paylaşma isteyebilirsiniz.
Bir noktaya dikkat edin. Miras bırakan evliyse, önce sağ kalan eşin mal rejiminden doğan alacağı hesaplanır; ancak ondan sonra kalan kısım tereke sayılıp mirasçılar arasında bölünür. Sıralama tersine çevrilirse herkesin payı yanlış çıkar. Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi ayrı bir hesaptır ve miras paylaşımından önce gelir.
Miras malı paylaşımında kimin payı ne kadar?
Miras malı paylaşımında yöntemi seçmeden önce oranları bilmeniz gerekir. Türk hukuku zümre sistemi kullanır: kanun mirasçıları üç sıraya dizer ve önceki sırada tek bir mirasçı bile varsa sonraki sıra hiç mirasçı olamaz.
- Birinci zümre: çocuklar ve onların altsoyu (TMK m. 495)
- İkinci zümre: anne, baba ve onların altsoyu, yani kardeşler (TMK m. 496)
- Üçüncü zümre: büyükanne, büyükbaba ve altsoyları (TMK m. 497)
Sağ kalan eş bu sıralamanın dışındadır; hangi zümre mirasçı olursa olsun eş her hâlde mirasçı kalır. Payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir (TMK m. 499).
| Sağ kalan eş kiminle mirasçı? | Eşin payı | Zümrenin payı |
|---|---|---|
| Çocuklarla (1. zümre) | 1/4 | 3/4 |
| Anne, baba veya kardeşlerle (2. zümre) | 1/2 | 1/2 |
| Büyükanne, büyükbaba veya onların altsoyuyla (3. zümre) | 3/4 | 1/4 |
| Hiçbiri yoksa | Tamamı | Yok |
Bir örnek üzerinden bakalım. Miras bırakan geride eş ve iki çocuk bırakmışsa eş terekenin dörtte birini, çocuklar kalan dörtte üçü eşit paylaşır; her çocuğa 3/8 düşer. Aynı kişi çocuksuz ölmüş ve annesi hayattaysa eş yarıyı, anne diğer yarıyı alır.
Kardeşler yalnızca ikinci zümrede, üstelik anne ya da baba hayatta değilse mirasçı olur. Çocuğu bulunan bir kişinin kardeşleri mirasçı olmaz.
Saklı pay: mirastan dışlanan mirasçının hakkı
Miras bırakan, vasiyetname veya sağlararası kazandırmalarla malvarlığının tamamı üzerinde serbestçe tasarruf edemez. Kanun bazı mirasçılara dokunulmaz bir asgari pay tanır; buna saklı pay denir (TMK m. 505-506).
| Mirasçı | Saklı pay |
|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | Yasal miras payının 1/2‘si |
| Anne ve baba | Yasal miras payının 1/4‘ü |
| Sağ kalan eş (1. veya 2. zümreyle birlikte) | Yasal miras payının tamamı |
| Sağ kalan eş (diğer hâllerde) | Yasal miras payının 3/4‘ü |
Kardeşlerin saklı payını 2007 tarihli bir değişiklik ortadan kaldırdı. Yani miras bırakan, kardeşini vasiyetle tümüyle devre dışı bırakabilir.
Saklı payınıza tecavüz edildiyse tenkis davası açarsınız. Dava, saklı payı aşan tasarrufların gerekli ölçüde indirilmesini sağlar. Süre kritik: tecavüzü öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıl içinde dava açmanız gerekir.
Miras malı paylaşımının üç yolu
| Ölçüt | Taksim sözleşmesi | Paylı mülkiyete dönüştürme | Ortaklığın giderilmesi davası |
|---|---|---|---|
| Dayanak | TMK m. 676 | TMK m. 644 | TMK m. 642 |
| Şart | Tüm mirasçıların imzası | Bir mirasçının talebi yeter | Bir mirasçının talebi yeter |
| Nereye | Kendi aranızda, yazılı | Sulh hukuk mahkemesi | Sulh hukuk mahkemesi |
| Arabuluculuk | Gerekmez | Gerekmez | Dava şartı |
| Tipik süre | Günler | 3-8 ay | 1,5-3 yıl |
| Sonuç | Mal doğrudan kişiye geçer | Herkes payının maliki olur | Aynen taksim ya da satış |
| Maliyet | Neredeyse sıfır | Düşük | Yüksek (bilirkişi, satış, vekâlet) |
Karar ağacı basittir. Bütün mirasçılar aynı metne imza atacaksa birinci sütun. Atmayacaklarsa üçüncü sütun. İkinci sütun ise ara bir çözümdür: ortaklığı bitirmez ama sizi elbirliğinin oybirliği zincirinden kurtarır ve payınızı satılabilir hâle getirir.
Birinci yol: miras taksim sözleşmesi (rızai taksim)
Miras malı paylaşımının en hızlı, en ucuz ve en az yıpratıcı yolu budur. Mirasçılar hangi malın kime düşeceğini kendileri kararlaştırır, yazıya döker ve imzalar.
Noter zorunlu mu?
Hayır. Kanunun aradığı tek şekil şartı yazılılıktır. TMK m. 676 açıkça der ki paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.
Peki tereke içinde taşınmaz varsa durum değişir mi? İşte en çok yanılınan nokta burası. Değişmez. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, taşınmaz içeren paylaşma sözleşmelerinde de adi yazılı şeklin yeterli olduğuna karar vermiştir (YİBBGK, 10.12.1952, E. 1950/2, K. 1952/4). Hukuk Genel Kurulu da bu ilkeyi sürdürmüştür (HGK, 09.02.2011, E. 2010/14-618, K. 2011/10).
Yani el yazısıyla yazılıp imzalanan bir metin, içinde tarla ve daire olsa bile geçerlidir. Buna rağmen noterde düzenletmenin pratik bir üstünlüğü var: noterden çıkan belgeyi doğrudan tapuya ibraz edebilirsiniz, ayrıca imza inkârı tartışması doğmaz.
Sözleşmeyi geçersiz kılan üç şey
- Bir mirasçının eksik olması. Yargıtay uygulaması istikrarlı: tüm mirasçılar katılmadıkça sözleşme hüküm doğurmaz. Yurt dışındaki kardeşi atlayarak imzalanan metin kâğıt parçasıdır.
- Yazılı şekle uyulmaması. Sözlü anlaşma ve fiili kullanım, sözleşme yerine geçmez.
- Miras bırakan hayattayken yapılması. Mirasçıların, miras bırakan hayattayken kendi aralarında kurduğu paylaşım anlaşması geçersizdir.
Sözleşmede bulunması gerekenler
Metni yazarken şu altısını atlamayın: tarafların kimlik bilgileri ve mirasçılık sıfatı, miras bırakanın kimliği ve ölüm tarihi, paylaşıma konu malların tek tek dökümü (ada, parsel, plaka, hesap numarası), hangi malın kime düştüğü, denkleştirme ödemesi varsa tutarı ve vadesi, tarafların karşılıklı ibra beyanı.
İkinci yol: elbirliğini paylı mülkiyete dönüştürmek
Bu yol miras malı paylaşımını bitirmez, ama elbirliğinin kilidini açar. TMK m. 644 uyarınca mirasçılardan biri sulh hukuk mahkemesine başvurup elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini isteyebilir.
Fark şurada. Elbirliğinde payınız soyuttur ve tek başınıza hiçbir şey yapamazsınız. Paylı mülkiyette ise tapuda “1/3 hisse” olarak görünürsünüz. O hisseyi satabilir, ipotek verebilir, üzerinde tasarruf edebilirsiniz. Diğer mirasçıların önalım hakkı devreye girer, fakat işlem artık mümkündür.
Ne zaman işe yarar: mirasçılar paylaşımda anlaşamıyor ama kimse uzun bir davaya girmek istemiyorsa, ya da bir mirasçı acilen nakde ihtiyaç duyuyorsa. Dava basittir ve genellikle birkaç ayda biter. Talep için diğer mirasçıların rızası aranmaz.
Üçüncü yol: ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası
Anlaşma yoksa miras malı paylaşımı için geriye bu yol kalır. Davayı, taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açarsınız.
Önce arabuluculuk, sonra dava
1 Eylül 2023’ten bu yana ortaklığın giderilmesi davalarında arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B, 7445 sayılı Kanunla eklendi). Doğrudan dava açarsanız mahkeme dosyayı usulden reddeder.
Arabuluculuk süreci arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren üç hafta sürer; zorunlu hâllerde en fazla bir hafta daha uzatılır. Anlaşma çıkmazsa arabulucu son tutanağı düzenler. Dava dilekçesine bu tutanağı eklemeniz gerekir.
Süreci angarya saymayın. Arabuluculukta varılan anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir. Yıllarca sürecek bir davayı dört haftada bitirme ihtimali gerçekten vardır.
Aynen taksim mi, satış mı?
Mahkeme önce aynen taksimi araştırır. Mal bölünebiliyorsa ve bölündüğünde önemli değer kaybı doğmuyorsa, hâkim payları oluşturup mirasçılara dağıtır. Değer farkı çıkarsa para ile denkleştirir.
Aynen taksim şu hâllerde mümkün olmaz: mal fiziken bölünemiyorsa (tek daire, tek araç), bölünme imar mevzuatına aykırıysa, ya da bölündüğünde bütünün değeri belirgin biçimde düşüyorsa. Uygulamada daire, dükkân ve araç neredeyse her zaman satışa gider; arsa ve tarla bölünebiliyorsa aynen taksim edilir.
Bir mirasçının satış istemesi, diğerlerinin aynen taksim talebini engellemez. Hâkim ikisini de değerlendirir ve bilirkişi raporuna dayanarak karar verir.
İhale ve bedelin dağıtımı
Satışa karar verilirse dosya satış memurluğuna gider. Kıymet takdirini bilirkişi yapar, ardından satış memurluğu açık artırmayı ilan eder. Artırma bedelinin, takdir edilen değerin belirli bir oranını bulması gerekir; bulmazsa ihale ikinci artırmaya kalır.
Mirasçılar da ihaleye girebilir. Evi kaybetmek istemeyen mirasçı için tek yol budur. Satış bedelinden önce yargılama ve satış giderlerini düşerler; kalan tutarı paydaşlara payları oranında dağıtırlar.
Tarım arazisi paylaştırılamaz: 5403 sayılı Kanun rejimi
Miras malı paylaşımına ilişkin buraya kadarki her şey, tereke içinde tarım arazisi varsa değişir. Genel miras rehberlerinin neredeyse tamamı bu rejimi atlıyor ve okuyucuyu yanlış yönlendiriyor.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 6537 sayılı Kanunla 2014’te değiştirildi. Getirilen kural nettir: yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altında ifraz edilemez, bölünemez (m. 8/A). Yeter gelirli büyüklük, ilçe bazında Kanuna ekli listede belirlenir.
Yani tarlayı üç kardeş arasında üçe bölme fikri, çoğu ilçede baştan hukuka aykırıdır.
Bunun yerine mirasçılara bir yıl süre tanınır. Bu süre içinde araziyi şu yollardan biriyle tek elde toplamaları beklenir: bir veya birden fazla ehil mirasçıya devir, aile malları ortaklığı kurma, bir limited şirkete devir ya da üçüncü kişiye satış.
Bir yıl içinde anlaşma çıkmazsa mahkeme devreye girer. Hâkim araziyi ehil mirasçıya tarımsal gelir değeri üzerinden devreder. Ehillik, puanlamayla belirlenir: geçimini tarımdan sağlamak, tarım dışı geliri bulunmamak, mesleki bilgi, arazinin bulunduğu yerde ikamet süresi ve sosyal güvence durumu puanlanır. Elli puan ve üzerini toplayan mirasçı ehillik ölçütünü karşılar.
Birden fazla ehil mirasçı varsa geçimini bu araziden sağlayan ve en yüksek teklifi veren tercih edilir. İstekli mirasçı hiç yoksa mahkeme araziyi açık artırmayla sattırır. Devir alan mirasçıya, diğerlerinin paylarını mahkeme veznesine yatırması için altı aya kadar süre verilir; bu süre bir kez daha uzatılabilir. Bedel yatırılmazsa arazi satışa çıkar.
Bu rejim, ölümü 15 Mayıs 2014’ten sonra gerçekleşen miras bırakanlar için geçerlidir. Daha önceki ölümlerde eski hükümler uygulanır.
Para, araç ve şirket payında ne değişir?
Taşınmaz dışındaki mallarda miras malı paylaşımı farklı yollar izler; pratikte en çok tıkanan yer de burasıdır.
Bankadaki para. Banka, mirasçılık belgesini ve veraset ilişiksizlik belgesini görmeden ödeme yapmaz. Vergi dairesinden alınan bu ikinci belge, veraset ve intikal vergisi beyannamesinin verildiğini gösterir. Belgeler tamamsa banka her mirasçıya payını doğrudan öder; hesabın bölünmesi için dava gerekmez.
Araç. Noterde mirasçılar birlikte işlem yaparsa devir tek celsede biter. Anlaşma yoksa araç da ortaklığın giderilmesi davasının konusu olur ve satılır. Aracın trafikten men edilmemesi için sigortayı ölüm tarihinden sonra da sürdürün.
Şirket payı. Limited şirkette pay mirasçılara geçer, ancak şirket sözleşmesi devre onay şartı öngörmüş olabilir. Anonim şirkette nama yazılı paylarda benzer bir sınırlama bulunabilir. Şirket, mirasçıyı ortak olarak kabul etmezse payın gerçek değerini ödeyerek onu çıkarabilir. Bu yüzden şirket payı içeren terekelerde önce ana sözleşmeyi okuyun.
Alacaklar ve borçlar. Miras bırakanın alacakları mirasçılara payları oranında geçer. Borçlarda ise durum sertleşir: mirasçılar borçlardan müteselsilen sorumludur. Alacaklı, borcun tamamını tek bir mirasçıdan isteyebilir; o mirasçı da diğerlerine rücu eder.
Paylaşımdan önce halletmeniz gereken üç iş
1. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı). Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır. Yabancılık unsuru varsa yalnızca mahkeme verebilir. Bu belge olmadan tapu, banka ve sigorta işlemlerinin hiçbiri yürümez.
2. Tereke tespiti. Miras bırakanın malvarlığını çıkarın: tapu kayıtları, araç kayıtları, banka hesapları, bireysel emeklilik, şirket payları, alacaklar. Tapu ve Kadastro ile bankalar, mirasçılık belgesiyle sorgu yapmanıza izin verir.
3. Borç envanteri. Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından kişisel malvarlıklarıyla da sorumludur. Terekenin borca batık olduğundan şüpheleniyorsanız mirası reddetme süresi üç aydır ve bu süre kaçırıldığında geri gelmez.
2026 veraset ve intikal vergisi
Miras malı paylaşımının vergi tarafında 2026 istisna tutarları şöyledir:
| İstisna | 2026 tutarı |
|---|---|
| Füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hissesi | 2.907.136 TL |
| Füruğ yoksa eşe isabet eden miras hissesi | 5.817.845 TL |
| İvazsız intikaller (bağış vb.) | 66.935 TL |
Vergi, istisnayı aşan kısma artan oranlı tarifeyle uygulanır:
| Matrah dilimi | Veraset yoluyla | İvazsız intikal |
|---|---|---|
| İlk 3.000.000 TL | %1 | %10 |
| Sonraki 7.000.000 TL | %3 | %15 |
| Takip eden 15.000.000 TL | %5 | %20 |
| Devamındaki 30.000.000 TL | %7 | %25 |
| 55.000.000 TL’yi aşan kısım | %10 | %30 |
Tutarlar 57 Seri No.lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile belirlendi (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, S. 33124 mükerrer); yeniden değerleme oranı %25,49 uygulandı.
İki noktayı atlamayın. İstisna kişi başına işler; dört mirasçı varsa her biri kendi istisnasından yararlanır. Vergi ise üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir.
Süreler ve masraflar
| Konu | Süre | Not |
|---|---|---|
| Mirası ret süresi | 3 ay | Hak düşürücü; kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır |
| Paylaşmayı isteme hakkı | Süresiz | TMK m. 642, zamanaşımına uğramaz |
| Arabuluculuk | 3 hafta + 1 hafta uzatma | Dava şartı, son tutanak zorunlu |
| Paylı mülkiyete dönüştürme davası | 3-8 ay | Basit dava |
| Ortaklığın giderilmesi davası | 1,5-3 yıl | Bilirkişi ve satış aşaması dâhil |
| Tarım arazisinde mirasçılara tanınan süre | 1 yıl | Sonrasında mahkeme devreder |
| Veraset ve intikal vergisi ödemesi | 3 yıl, 6 taksit | Mayıs ve kasım aylarında |
Miras malı paylaşımı davaya taşındığında masraf sabit değildir: bilirkişi ücreti, satış giderleri, ilan bedeli ve vekâlet ücreti taşınmazın değerine göre değişir. Giderler satış bedelinden öncelikle karşılanır, yani cebinizden çıkan tutarı sonunda geri alırsınız; ama önce yatırmanız gerekir.
Mirasçıların sık düştüğü yedi hata
- Bir mirasçıyı atlayarak sözleşme imzalamak. Bir mirasçının katılmadığı taksim sözleşmesi hükümsüzdür; yıllar sonra ortaya çıkan kardeş her şeyi bozar.
- “Noterden yapmadık, geçersizdir” sanmak. Adi yazılı metin geçerlidir. Bu yanılgı yüzünden geçerli anlaşmalar boşuna terk ediliyor.
- Mal rejimi tasfiyesini atlamak. Sağ kalan eşin alacağı ayrılmadan tereke hesaplanırsa herkesin payı hatalı çıkar.
- Üç aylık ret süresini kaçırmak. Borca batık terekede bu süre, kişisel malvarlığınızla borçlu kalmanızla sonuçlanır.
- Doğrudan dava açmak. Arabuluculuk dava şartıdır; atlarsanız mahkeme dosyayı usulden reddeder ve aylar boşa gider.
- Tarlayı bölmeye çalışmak. Yeter gelirli büyüklüğün altında ifraz mümkün değildir; hâkim bu talebi baştan reddeder.
- İhaleye hazırlıksız girmek. Satışa giden evi mirasçı da alabilir, fakat teminat ve ödeme koşulları önceden bilinmezse ev üçüncü kişiye gider.
Sıkça sorulan sorular
Hayır. TMK m. 676 yalnızca yazılı şekil arar. Tereke içinde taşınmaz bulunması bu kuralı değiştirmez; Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu adi yazılı şeklin yeterli olduğuna karar vermiştir. Noterde düzenletmenin üstünlüğü pratiktir: belgeyi doğrudan tapuya ibraz edersiniz ve imza inkârı tartışması çıkmaz.
Rızai taksim yolu kapanır, fakat çaresiz kalmazsınız. Sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açabilirsiniz; bu dava için diğer mirasçıların rızası aranmaz. Davadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur. Daha hızlı bir seçenek olarak elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete dönüştürebilirsiniz.
Elbirliğinde hiçbir mirasçının belirli bir payı yoktur; mal tümüyle mirasçıların birlikte malıdır. Bu yüzden tek başınıza satış, kiralama veya ipotek yapamazsınız. Payınızı satılabilir hâle getirmek için TMK m. 644 uyarınca paylı mülkiyete dönüştürme talep etmelisiniz.
Uğramaz. TMK m. 642 her mirasçıya her zaman paylaşmayı isteme hakkı tanır ve bu hak süreye bağlı değildir. Ölümün üzerinden otuz yıl geçmiş olsa bile paylaşma talep edebilirsiniz. Ancak fiilî kullanım uzun sürdüyse zilyetlik ve katkı tartışmaları dosyayı karmaşıklaştırır.
Bilirkişi incelemesi ve satış aşaması dâhil ortalama 1,5-3 yıl. Süreyi uzatan başlıca etkenler kıymet takdirine itiraz, ihalenin ilk artırmada sonuçsuz kalması ve mirasçı sayısının fazlalığıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa süreç dört haftada kapanabilir.
Karar hâkimindir ve önce aynen taksim araştırılır. Mal fiziken bölünebiliyor, bölünme imar mevzuatına aykırı düşmüyor ve değerde belirgin kayıp doğurmuyorsa aynen taksim yapılır. Daire, dükkân ve araç uygulamada neredeyse her zaman satışa gider; bölünebilir arsa ve tarla aynen taksim edilebilir.
Alabilir. Mirasçılar açık artırmaya diğer istekliler gibi katılır. Evi kaybetmek istemeyen mirasçı için tek yol budur. Teminat tutarını ve ödeme koşullarını ihaleden önce satış memurluğundan öğrenin; hazırlıksız girmek malın üçüncü kişiye gitmesiyle sonuçlanır.
Kural olarak bölemezsiniz. 5403 sayılı Kanun m. 8/A, yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altında ifrazı yasaklar. Mirasçılara araziyi tek elde toplamaları için bir yıl süre tanınır. Anlaşma çıkmazsa mahkeme araziyi ehil mirasçıya devreder ya da açık artırmayla sattırır.
Puanlamayla. Geçimini tarımdan sağlamak, tarım dışı geliri bulunmamak, mesleki bilgi, arazinin bulunduğu yerde ikamet süresi ve sosyal güvence durumu puanlanır. Elli puan ve üzeri alan mirasçı ehil sayılır. Birden fazla ehil mirasçı varsa en yüksek teklifi veren tercih edilir.
Füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hissesinin 2.907.136 TL'si istisnadır; füruğ yoksa eşe isabet eden hissede istisna 5.817.845 TL'dir. Aşan kısma %1 ile %10 arasında artan oranlı tarife uygulanır. İstisna kişi başına işler ve vergi üç yılda altı taksitte ödenir.
Üç ay. Süre, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten işlemeye başlar. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır ve miras bırakanın borçlarından kişisel malvarlığınızla da sorumlu olursunuz. Terekenin borca batık olduğundan şüpheleniyorsanız beklemeyin.
Zorunludur. 1 Eylül 2023'ten bu yana arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. Süreç üç hafta sürer, zorunlu hâllerde bir hafta uzatılır. Anlaşma çıkmazsa arabulucunun düzenlediği son tutanağı dava dilekçenize eklersiniz; tutanak olmadan mahkeme dosyayı usulden reddeder.
Bundan sonra ne yapmalısınız?
Önce mirasçılık belgesini alın; noterde on beş dakikalık iştir ve her kapıyı bu belge açar. Ardından terekenin dökümünü çıkarın: tapu, araç, banka, şirket payı, borçlar. Liste olmadan oturduğunuz paylaşım görüşmesi tahmin üzerine yürür.
Sonra bir toplantı yapın ve miras malı paylaşımının kaderini belirleyen tek soruyu sorun: herkes aynı metne imza atacak mı? Cevap evetse taksim sözleşmesini yazın, altı unsuru eksiksiz koyun, imzalayın. Cevap hayırsa arabulucuya başvurun; dört hafta, üç yıllık davadan ucuzdur.
Tereke içinde tarım arazisi varsa takvimi bugünden kurun. Ölüm tarihinden itibaren bir yıllık süre işliyor ve o süre dolduğunda kararı siz değil mahkeme verecek.
Yazar: Sefa Satan, Avukat Son güncelleme: 18 Ağustos 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları içinde değerlendirilir. Kişisel durumunuza ilişkin karar almadan önce bir avukata danışmanız gerekir.